Zo is een Nederlandse IBAN opgebouwd

De vier onderdelen op een rij

Na de landcode en de controlecijfers volgt het nationale deel, de BBAN. In Nederland is dat altijd 14 tekens: de bankcode plus het rekeningnummer. Elk land heeft een vaste lengte; zo heeft een Belgische IBAN 16 tekens en een Duitse 22. De opbouw is vastgelegd in de norm ISO 13616.

1. De landcode: NL

De eerste twee letters zijn de landcode volgens ISO 3166, voor Nederland dus NL. Daaraan zie je in welk land de rekening wordt aangehouden, niet waar de rekeninghouder woont. Een IBAN die met NL begint, hoort bij een bank met een Nederlandse vergunning of vestiging.

2. De controlecijfers: zo worden ze berekend

Positie 3 en 4 zijn twee controlecijfers. Ze maken het mogelijk om tikfouten te vangen: verwissel je twee cijfers of typ je er één verkeerd, dan klopt de berekening niet meer en weigert je bank de IBAN. De controle gebruikt de modulo 97-methode:

1. Zet de eerste vier tekens achteraan: ABNA0417164300NL91.
2. Vervang elke letter door een getal: A = 10, B = 11, tot en met Z = 35. Zo wordt ABNA 10 11 23 10 en NL 23 21.
3. Je krijgt één lang getal: 101123100417164300232191.
4. Deel dat getal door 97. Blijft er 1 over, dan is de IBAN geldig. Bij dit voorbeeld klopt dat.

Om de controlecijfers van een nieuwe IBAN te bepalen, reken je hetzelfde uit met 00 op de plek van de controlecijfers. De rest bij deling door 97 is dan 7, en 98 min 7 geeft 91.

Vroeger controleerden banken Nederlandse rekeningnummers met de elfproef. Bij de IBAN nemen de controlecijfers die rol over; de elfproef speelt bij het controleren van een IBAN geen rol meer.

3. De bankcode: vier letters

Positie 5 tot en met 8 is de bankcode. Die is gelijk aan de eerste vier letters van de BIC van de bank. Aan deze letters zie je dus bij welke bank de rekening loopt. De bankcodes van de grootste Nederlandse banken:

Een bankcode verandert niet als een bank een nieuwe naam krijgt. Zo houden rekeningen van SNS de code SNSB, ook nu SNS onderdeel is van de Volksbank.

4. Het rekeningnummer: tien cijfers

De laatste tien cijfers zijn het rekeningnummer bij de bank. Is het oorspronkelijke rekeningnummer korter, dan staan er nullen voor. Dat geldt bijvoorbeeld voor oude rekeningnummers van 9 cijfers en voor voormalige Postbank-nummers van ING, die 1 tot 7 cijfers hadden. Zo werd Postbank-rekening 1234567 de IBAN NLxx INGB 0001 2345 67.

Ken je alleen het oude rekeningnummer en de bank? Dan kun je de volledige IBAN met de juiste controlecijfers laten berekenen.

Zo schrijf je een IBAN

• Op papier en op facturen: in groepjes van vier, met hoofdletters: NL91 ABNA 0417 1643 00.
• In een betaalbestand of formulier: zonder spaties: NL91ABNA0417164300. De meeste bankapps halen spaties zelf weg.
• Een IBAN bevat geen streepjes, punten of andere tekens.

IBAN en BIC

De BIC (of SWIFT-code) identificeert de bank, de IBAN de rekening. Voor overboekingen in euro's binnen Nederland en de rest van de EER is de IBAN genoeg; de bank leidt de BIC af uit de bankcode. Bij betalingen naar SEPA-landen buiten de EER, zoals het Verenigd Koninkrijk en Zwitserland, en naar landen buiten SEPA vraagt je bank wel om de BIC. Je vindt die in het overzicht van BIC-codes.

Veelgemaakte fouten

• De letter O typen in plaats van het cijfer 0, of een kleine l in plaats van een 1.
• Een cijfer vergeten of twee cijfers omdraaien. De controlecijfers vangen dit bijna altijd op.
• De voorloopnullen van het rekeningnummer weglaten, waardoor de IBAN te kort is.
• Een IBAN overnemen uit een onbetrouwbaar bericht. Een geldige IBAN kan nog steeds van een oplichter zijn; let op de naam-check van je bank.

Wil je zeker weten dat een IBAN goed is opgebouwd? Controleer hem met onze IBAN-check. Die rekent lengte en controlecijfers na en toont bij een Nederlandse IBAN de bank en de BIC.